Nowy system dopłat w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) na lata 2023–2027 wprowadził **ekoschematy** – dobrowolne praktyki rolnicze, za które rolnicy mogą otrzymać dodatkowe płatności. Ich wdrożenie może znacząco podnieść wysokość wsparcia, ale wymaga świadomego wyboru i prawidłowego wypełnienia wniosku. Poniżej przedstawiamy praktyczny przewodnik, jak przygotować się do zgłoszenia ekoschematów w ARiMR.
Krok 1. Sprawdź warunkowość – fundament systemu
Przed wyborem ekoschematów upewnij się, że gospodarstwo spełnia wymogi **warunkowości** (GAEC i SMR). Obejmuje to m.in.:
- prowadzenie płodozmianu,
- utrzymanie okrywy glebowej w okresach wrażliwych,
- zakaz wypalania trwałych użytków zielonych,
- przestrzeganie zasad ochrony zwierząt.
❗ Bez spełnienia warunkowości ekoschematy nie zostaną przyznane.
Krok 2. Wybierz ekoschematy odpowiednie dla swojego gospodarstwa
Przeanalizuj, które praktyki są możliwe do wdrożenia przy Twojej strukturze produkcji. W Polsce dostępne są m.in.:
- Rolnictwo węglowe (międzyplony, ograniczenie orki, przyorywanie słomy),
- Dobrostan zwierząt (większa powierzchnia bytowa, wypas, lepsze warunki żywieniowe),
- Zróżnicowana struktura upraw (wymóg większej liczby gatunków),
- Zachowanie trwałych użytków zielonych,
- Produkcja ekologiczna i integrowana.
Warto wybrać te ekoschematy, które naturalnie wpisują się w Twój system gospodarowania, aby uniknąć nadmiernych kosztów i ryzyka.
Krok 3. Zapoznaj się ze stawkami i warunkami
Każdy ekoschemat ma przypisaną stawkę płatności, która zależy od powierzchni, rodzaju praktyki i spełnienia szczegółowych wymogów. Przed zgłoszeniem:
- sprawdź, czy spełniasz minimalne kryteria (np. długość utrzymania międzyplonu, liczba dni wypasu),
- porównaj potencjalne korzyści finansowe z kosztami wdrożenia.
Krok 4. Przygotuj dokumentację gospodarstwa
ARiMR wymaga prowadzenia ewidencji, która potwierdzi realizację praktyk. Dlatego już przed złożeniem wniosku przygotuj:
- plan nawożenia i rejestr stosowanych nawozów,
- dokumentację zasiewów (gatunki, terminy, powierzchnie),
- ewidencję obsady i wypasu zwierząt,
- dowody zakupu nasion, pasz czy materiałów do realizacji praktyk.
Dobrze prowadzona dokumentacja zmniejsza ryzyko zakwestionowania dopłat podczas kontroli.
Krok 5. Złóż wniosek w aplikacji eWniosekPlus
Ekoschematy zgłasza się w elektronicznym systemie eWniosekPlus, dostępnym na stronie ARiMR. Postępuj według instrukcji:
1. Zaloguj się przy użyciu profilu zaufanego lub danych ARiMR.
2. Wybierz działki rolne i wskaż powierzchnie kwalifikujące się do dopłat.
3. Zaznacz odpowiednie ekoschematy przypisane do działek lub produkcji.
4. Dołącz wymagane informacje i oświadczenia (np. dotyczące dobrostanu zwierząt).
5. Zatwierdź i wyślij wniosek przed upływem terminu.
Krok 6. Monitoruj wniosek i uzupełniaj ewentualne braki
Po złożeniu wniosku ARiMR może poprosić o uzupełnienie braków lub dostarczenie dodatkowych dokumentów. Regularnie loguj się do systemu i sprawdzaj status swojego zgłoszenia.
Krok 7. Przygotuj się na kontrolę
Kontrole mogą być prowadzone zarówno w gospodarstwie, jak i zdalnie, z wykorzystaniem zdjęć satelitarnych. Dlatego:
- przechowuj dokumenty przez cały okres kontroli,
- dbaj o zgodność stanu faktycznego z deklaracją we wniosku,
- pamiętaj, że niewielkie uchybienia mogą skutkować obniżeniem dopłaty, a poważne – jej utratą.
Podsumowanie – jak podejść do ekoschematów?
1. Najpierw upewnij się, że spełniasz warunkowość.
2. Wybierz ekoschematy pasujące do gospodarstwa – nie kieruj się wyłącznie wysokością dopłat, ale także realnymi możliwościami ich wdrożenia.
3. Dokumentuj każdy etap – od planowania po realizację i rozliczenie.
4. Korzystaj z doradztwa rolniczego – ODR-y i doradcy prywatni mogą pomóc w interpretacji przepisów.
Ekoschematy są wymagające, ale odpowiednio dobrane mogą przynieść gospodarstwu zarówno wymierne korzyści finansowe, jak i długoterminowe efekty środowiskowe.