Rok 2024 był dla polskich rolników wyjątkowo trudny. Aż 62,7% właścicieli gospodarstw rolnych wskazywało na pogorszenie sytuacji finansowej, podczas gdy jedynie 2,5% zauważyło jakąkolwiek poprawę ([Bs.net.pl][1]). Dodatkowo, według raportu „Polska wieś i rolnictwo 2024”, aż 31,1% właścicieli gospodarstw do 5 ha rozważa rezygnację z działalności ([Top Agrar][2]).
Przyczynami tych trudności są m.in. wysokie koszty produkcji, niestabilne ceny skupu, zmieniające się warunki atmosferyczne oraz niepewność gospodarcza. Dodatkowo, rolnicy protestowali przeciwko nadmiernemu importowi produktów rolnych z Ukrainy, wyśrubowanym wymogom Europejskiego Zielonego Ładu oraz umowie z Mercosur, które destabilizowały rynek i pogłębiały trudności finansowe gospodarstw rolnych ([WIR][3]).
Samozbiory jako odpowiedź na kryzys
W obliczu tych problemów wielu rolników zdecydowało się na organizację akcji samozbiorów. Polega to na umożliwieniu konsumentom samodzielnego zbierania owoców i warzyw z pól i sadów, co pozwala rolnikom zaoszczędzić na kosztach zbioru i transportu. Dla konsumentów jest to okazja do zakupu świeżych produktów w niższych cenach niż te oferowane w supermarketach.
Przykładem może być plantacja pomidorów w Niewirkowie na Lubelszczyźnie, gdzie Anna i Tomasz Saganowie zorganizowali samozbiory na 37-hektarowej plantacji. Dochód z akcji przeznaczają na remont miejscowego kościoła. „Ludzie przyjeżdżają z całej Polski, jedni po kilka kilo, inni po całe skrzynki. Każdy chce pomóc” – mówi pani Anna ([Business Insider Polska][4]).
Innym przykładem są akcje samozbiorów organizowane przez rolników w różnych częściach Polski, którzy oferują konsumentom możliwość samodzielnego zbierania owoców i warzyw. Takie inicjatywy pomagają rolnikom zmniejszyć straty związane z niezebranymi plonami i jednocześnie angażują społeczność lokalną w proces produkcji żywności ([RMF24][5]).
Ekonomiczna analiza samozbiorów
Samozbiory pozwalają rolnikom na zmniejszenie kosztów związanych z pracą ręczną i transportem. Dzięki temu mogą oni uzyskać wyższe przychody ze sprzedaży niż w przypadku sprzedaży do skupów, gdzie ceny są często niższe. Dodatkowo, samozbiory pozwalają na lepsze zarządzanie plonami, zmniejszając straty związane z niezebranymi owocami i warzywami.
Dla konsumentów samozbiory stanowią okazję do zakupu świeżych, lokalnych produktów w atrakcyjnych cenach. Coraz więcej osób docenia możliwość samodzielnego zbierania plonów, co daje im poczucie satysfakcji i bezpośredniego kontaktu z naturą.
Prognozy na przyszłość
W obliczu trudnej sytuacji finansowej rolników i rosnącego zainteresowania konsumentów lokalnymi produktami, akcje samozbiorów mogą stać się stałym elementem polskiego krajobrazu rolniczego. Wzrost świadomości ekologicznej i zdrowotnej społeczeństwa sprzyja rozwojowi takich inicjatyw. Dodatkowo, rosnąca popularność turystyki wiejskiej i agroturystyki może przyczynić się do dalszego rozwoju samozbiorów jako atrakcyjnej formy spędzania czasu na świeżym powietrzu.
Jednakże, aby samozbiory mogły się rozwijać, konieczne jest wsparcie ze strony państwa i samorządów. Potrzebne są inwestycje w infrastrukturę, edukację rolników oraz promocję takich inicjatyw.
Samozbiory stają się odpowiedzią na trudną sytuację polskich rolników, pozwalając im na zmniejszenie strat i uzyskanie wyższych przychodów. Dla konsumentów stanowią one okazję do zakupu świeżych, lokalnych produktów w atrakcyjnych cenach. Wzrost świadomości ekologicznej i zdrowotnej społeczeństwa oraz rosnące zainteresowanie turystyką wiejską sprzyjają rozwojowi takich inicjatyw.